Formosa Hà Tĩnh: phát thải “siêu độc”, quản lý “chưa tiên liệu”?

Posted: July 8, 2016 in Uncategorized
Tags:

BS Hồ Hải – Bài này được Tạp Chí Kinh Tế Sài Gòn đăng hôm qua, thứ Năm ngày 07/7/2016, nhưng bị kiểm duyệt và rút xuống. Tôi lưu nó lại để người dân và chính phủ đọc còn biết mà tự cứu mình trước khi bị hủy diệt. (Nguồn Google Cache.)

� Xem thêm: Chính quyền biết trước hậu quả nhưng vẫn đón nhận Formosa + Cá chết miền Trung do Formosa “tráo đổi” công nghệ + Chuyện thật như đùa: Bộ KH&CN ‘không biết’ dự án Formosa?


Khu liên hợp gang thép và cụm cảng nước sâu Sơn Dương
do tập đoàn Formosa đầu tư tại Hà Tĩnh. Ảnh: hatinh.gov.vn

Lượng các chất ô nhiễm mà Formosa Hà Tĩnh sẽ thải ra môi trường là những con số khủng khiếp: khí thải (gần 36 triệu tấn/năm), nước thải (trên 28.000 tấn/năm các chất ô nhiễm); lượng phenol và cyanua trong nước thải của Formosa trước khi xử lý là 120 tấn/năm hay 0,36 tấn/ngày… Chỉ riêng chất thải rắn (gần 9 triệu tấn/năm) đã đủ biến BẮC TRUNG BỘ VÀ BIỂN ĐÔNG. Thời hạn giao đất 70 năm đâu còn ý nghĩa gì khi bãi rác sẽ là vĩnh viễn!

Nếu những người cấp phép không phản bác được các số liệu và lập luận được nêu trong bài này thì còn chờ gì nữa.

Đăng Nguyễn (TBKTSG) Thứ Năm, 7/7/2016, 07:41 (GMT+7) – Trả lời báo chí tại cuộc họp báo ngày 30-6-2016, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Trần Hồng Hà nói rằng: “Về quy chuẩn môi trường, trước đây vì nhiều lý do nên một số ngành ô nhiễm được ưu tiên. Ví dụ trong ngành luyện kim, luyện thép… nếu để tiêu chuẩn cao sẽ khó khả thi nên phải hạ thấp hơn chuẩn bình thường để ngành đó tồn tại, phát triển” (VnExpress). Vậy “trước đây”, hay nói đúng hơn là cho đến thời điểm này, các vấn đề môi trường của ngành thép được quản lý như thế nào để bây giờ Formosa Hà Tĩnh gây ra thảm họa môi trường ven biển miền Trung, đến nỗi Bộ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà phải thừa nhận: “Có thể nói ta chưa tiên liệu được các chất thải của Formosa” (Tuổi Trẻ)?

Phát thải “siêu độc” của Formosa

Thật ra, từ năm 2009, Cục Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường (Tổng cục Môi trường, Bộ TN-MT) đã cho xuất bản tài liệu “Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án luyện gang thép” (Hướng dẫn ĐTM). Hướng dẫn ĐTM này gồm lời nói đầu và 8 chương, đưa ra các phân tích chi tiết về công nghệ luyện gang thép, các tác động môi trường, các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường, chương trình quản lý và giám sát môi trường, tham vấn ý kiến cộng đồng và cuối cùng là khung hướng dẫn kỹ thuật lập báo cáo ĐTM dự án đầu tư xây dựng nhà máy luyện gang thép.

Hướng dẫn ĐTM này đã nêu rất rõ “…trong quá trình xây dựng và vận hành các dự án đầu tư xây dựng nhà máy luyện gang thép sẽ gây ra những tác động tiêu cực tới môi trường. Vì vậy cần phải tiến hành đánh giá tác động môi trường cho dự án, nhằm mục đích phân tích, đánh giá và dự báo những tác động có lợi và có hại, trực tiếp và gián tiếp, trước mặt và lâu dài mà các hoạt động của dự án có thể ảnh hưởng đến tài nguyên và môi trường khu vực, để từ đó xây dựng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đồng thời giúp cho cơ quan chủ đầu tư dự án có những quyết định toàn diện và đúng đắn về các giải pháp phát triển dự án gắn với bảo vệ môi trường”. Với những gì được viết ra một cách chi tiết trong hướng dẫn này, thật khó hiểu với sự thừa nhận của Bộ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà ở trên.

Cân bằng nguyên vật liệu và năng lượng để sản xuất ra 1 tấn thép thô từ nhà máy liên hợp gang thép như của Formosa mà Bộ TN-MT hướng dẫn (xem hình).

Theo hướng dẫn ĐTM này để tính toán với công suất giai đoạn 1 là 15 triệu tấn thép/năm, Formosa Hà Tĩnh sẽ thải ra môi trường với tải lượng các chất ô nhiễm (xem bảng).

Đó quả là những con số khủng khiếp cho dù xét theo bất cứ nguồn ô nhiễm nào: khí thải (gần 36 triệu tấn/năm), nước thải (trên 28.000 tấn/năm các chất ô nhiễm) hay chất thải rắn (gần 9 triệu tấn/năm). Tất nhiên đây là tải lượng ô nhiễm trước khi được xử lý bằng các hệ thống kiểm soát ô nhiễm không khí, xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn.

Một điều đáng lưu ý, đó là tổng lượng phenol và xyanua trong nước thải của Formosa trước khi xử lý là 120 tấn/năm hay 0,36 tấn/ngày (cho rằng nhà máy vận hành 330 ngày/năm), tính theo tài liệu hướng dẫn ĐTM của Bộ TN-MT ở trên.

Như vậy, tính ra trong năm ngày nhà máy mất điện và không thể xử lý được nước thải, tổng lượng phenol và xyanua đã thải ra biển Vũng Áng mà Bộ TN-MT công bố đó là nguyên nhân chính gây ra thảm họa cá chết hàng loạt từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên – Huế trong tháng 4-2016 vừa qua, là 1,82 tấn (giả định chạy theo công suất của giai đoạn 1). “Chỉ” 1,82 tấn phenol và xyanua trong năm ngày, mà phá hủy gần như toàn bộ rạn san hô trên 200 cây số bờ biển miển Trung mà có khi cần đến cả trăm năm để phục hồi. “Chỉ” 1,82 tấn phenol và xyanua trong năm ngày, mà hàng triệu ngư dân miền Trung điêu đứng vì mất ngư trường trong vài tháng qua và sẽ còn khó khăn không biết đến bao giờ.

Nếu tính theo giấy phép xả thải mà Formosa đã được cấp với lưu lượng 45.000 mét khối/ngày, chỉ riêng với nồng độ phenol hay xyanua cho phép đều là 0,585 mg/l, thì tổng lượng phenol và xyanua sẽ thải ra biển Vũng Áng trong điều kiện Formosa vận hành ổn định và xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cho phép sẽ là 17,37 tấn/năm, tức là lớn gấp 9,5 lần so với lượng thải của năm ngày gây ra thảm họa.

Vậy liệu rằng hệ sinh thái biển miền Trung kia, vốn đã bị phá hủy gần như toàn bộ “chỉ” với 1,82 tấn phenol và xyanua, có tiếp tục chịu đựng nổi trong 70 năm tới khi còn tiếp nhận hàng năm một số lượng phenol và xyanua “ổn định” là 17,37 tấn/năm, đó là chưa kể Formosa còn dự kiến nâng công suất nhà máy lên 1,5 lần, đạt 22 triệu tấn thép/năm cũng sẽ dẫn đến lượng phát thải gấp 1,5 lần như thế?

Xem ra Bộ TN-MT cần phải nỗ lực nhiều để có bộ quy chuẩn nước thải cũng như giấy phép xả thải phù hợp cho Formosa Hà Tĩnh, thay cho bộ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp sản xuất gang thép QCVN 52:2013/BTNMT đang được áp dụng và “chưa tiên liệu được các chất thải của Formosa” với chỉ 12 thông số.

Để tham khảo, Hướng dẫn về môi trường, sức khỏe và an toàn của Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) áp dụng cho nước thải của các nhà máy sản xuất thép liên hợp như Formosa quy định đến 25 thông số, trong đó có rất nhiều thông số về kim loại nặng mà QCVN 52:2013/BTNMT không quy định.

Sau nước thải là khí thải

Dư luận chưa chú ý đến nhiều về khí thải từ Formosa Hà Tĩnh, cho dù đó cũng là một nguồn ô nhiễm cực lớn, có lẽ do khu liên hợp gang thép này chưa vận hành toàn bộ dây chuyền sản xuất. Theo tính toán ở trên, chỉ riêng phát thải CO2 của Formosa Hà Tĩnh đã đạt đến 34,5 triệu tấn/năm, so với tổng lượng phát thải khí nhà kính năm 2020 của tất cả các ngành sản xuất và xây dựng là 68,3 triệu tấn/năm (không kể ngành công nghiệp sản xuất năng lượng), theo báo cáo dự báo phát thải khí nhà kính của Bộ TN-MT năm 2014.

Nghĩa là, chỉ riêng khu liên hợp gang thép Formosa Hà Tĩnh, phát thải khí nhà kính đã chiếm đến trên 50,5% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ các ngành sản xuất và xây dựng tại Việt Nam! Ta biết rằng Việt Nam là một trong những nước dễ bị tổn thương nhất thế giới do biến đổi khí hậu, và những thảm họa do thiên tai như hạn hán, lũ lụt và những hiện tượng thời tiết cực đoan khác xảy ra khắp cả nước trong thời gian qua với cường độ tác hại ngày càng lớn cũng như tần suất xảy ra ngày càng dày đặc đã chứng minh điều đó. Vậy thì không rõ khi vận hành toàn bộ dây chuyền sản xuất, Formosa Hà Tĩnh sẽ tiếp tục góp phần làm nghiêm trọng thêm tác động do biến đổi khí hậu đến mức nào?

Cùng với CO2 còn là những chất ô nhiễm khác độc hại không kém, đó là bụi và khí kim loại gần 1 triệu tấn/năm có nguy cơ rất cao gây ra các bệnh về đường hô hấp, trong đó có ung thư phổi. Ngoài ra, SO2 và NOx là những khí gây ra mưa axit, làm suy giảm chất lượng đất, chất lượng nước, giảm năng suất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, cũng đạt đến lượng phát thải theo thứ tự là 33.000 tấn/năm và 34.500 tấn/năm.

Tương tự nước thải, khí thải cũng có quy định riêng, đó là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp sản xuất thép QCVN 51:2013/BTNMT. Quy chuẩn này quy định 11 thông số cho khí thải sản xuất thép nói chung, và 11 thông số cho khí thải sản xuất cốc (luyện cốc).

Trong khi đó, hướng dẫn về môi trường, sức khỏe và an toàn của IFC áp dụng cho khí thải của các nhà máy sản xuất thép liên hợp như Formosa quy định chung đến 18 thông số, không phân biệt quy trình sản xuất.

Có hai điều đáng nói về QCVN 51:2013/BTNMT, đó là quy định chỉ tiêu dioxin/furan chỉ được áp dụng từ ngày 1-1-2017, và nồng độ bụi cho phép cao gấp 2-5 lần so với hướng dẫn của IFC (100 mg/Nm3 so với 20-50 mg/Nm3, trong đó IFC đề nghị áp dụng 20 mg/Nm3 khi trong bụi phát hiện có các kim loại độc hại). Dioxin, thành phần chính của chất độc màu da cam mà không lạ gì với người dân Việt Nam, là tác nhân gây chết người, ung thư và để lại nhiều di chứng về sức khỏe cho nhiều thế hệ; Dioxin/Furan là những hợp chất có độc tính cao nhất được biết trong khoa học cho đến nay.

Trong khi đó, bụi phát sinh từ các ống khói nhà máy liên hợp sản xuất thép có tính chất là bụi lơ lửng (SPM), trong đó hàm chứa rất nhiều các kim loại nặng độc hại khác nhau như asen, thủy ngân, cadmi, chì, niken, crôm, kẽm, mangan… Vậy thì, dioxin/furan độc hại như thế, sao chỉ yêu cầu áp dụng từ ngày 1-1-2017? Bụi lơ lửng phức tạp với nhiều kim loại nặng độc hại như thế, dựa vào đâu để cho phép thải với nồng độ quá cao so với tiêu chuẩn quốc tế?

Ngoài ra, hiện nay giấy phép xả thải chỉ mới được áp dụng cho nước thải và chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại, còn giấy phép xả thải cho khí thải chỉ được áp dụng sau ngày 1-1-2018, theo quy định trong Nghị định số 38/2015/NĐ-CP. Với nguy cơ ô nhiễm do khí thải của Formosa Hà Tĩnh như hiện nay, rõ ràng không có lý do gì phải trì hoãn việc áp dụng giấy phép xả thải cho khí thải đến sau ngày 1-1-2018. Việc áp dụng giấy phép xả thải cho khí thải càng sớm càng tốt sẽ góp phần ngăn ngừa thảm họa môi trường do ô nhiễm không khí từ Formosa Hà Tĩnh có thể gây ra cho đồng bào miền Trung.

Kiểm soát ô nhiễm ở Formosa, cần đầu tư 1 tỉ đô la Mỹ!

Theo báo cáo nghiên cứu “Modelling and Analysis of Environmental Pollution in an integrated steel plant” (Mô hình hóa và phân tích ô nhiễm môi trường của một nhà máy liên hợp gang thép) do Giáo sư K. Vizayakumar đến từ Indian Institute of Technology (Viện Công nghệ Ấn Độ) thực hiện năm 2001, thống kê cho thấy để các hệ thống kiểm soát ô nhiễm trong các dự án liên hợp gang thép hoạt động thực sự hiệu quả, chi phí đầu tư cho các hệ thống này chiếm đến 10% tổng vốn đầu tư dự án. Nghĩa là với quy mô đầu tư 10 tỉ đô la Mỹ của dự án Formosa Hà Tĩnh, chi phí để đầu tư cho các hệ thống xử lý khí thải, xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn tại đây cần đến 1 tỉ đô la Mỹ.

Trong khi đó, hệ thống xử lý nước thải 45.000 mét khối/ngày mà Formosa tự cho là hiện đại chỉ tốn có 45 triệu đô la Mỹ, chưa bằng 1/22 con số 1 tỉ đô la Mỹ nhu cầu đầu tư ở trên. Vậy liệu rằng Formosa có dành đến 955 triệu đô la Mỹ còn lại để đầu tư vào hệ thống xử lý khí thải và quản lý chất thải rắn, để đảm bảo tuân thủ về môi trường theo các chuẩn mực quốc tế? Hay “nếu để tiêu chuẩn cao sẽ khó khả thi nên phải hạ thấp hơn chuẩn bình thường để ngành đó tồn tại, phát triển”, nên Formosa đã và sẽ còn tiếp tục lợi dụng để rồi môi trường của Việt Nam sẽ bị ô nhiễm, người dân của Việt Nam sẽ còn tiếp tục bị trả giá?

Chỉ có Bộ TN-MT với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp và cao nhất trong Chính phủ về các lĩnh vực môi trường, tài nguyên nước, biến đổi khí hậu… mới có thể trả lời những câu hỏi đó.

Chính quyền biết trước hậu quả
nhưng vẫn đón nhận Formosa

(Người Việt) – Ðó là nội dung của bài “Formosa Hà Tĩnh: Phát thải ‘siêu độc’, quản lý ‘chưa tiên liệu’?” trên tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn. Vài giờ sau, báo này “tự ý đục bỏ.”


Bãi biển Thiên Cầm, cách thành phố Hà Tĩnh 20 cây số trong mùa du lịch. Không chỉ ngư nghiệp chết
mà du lịch cũng tắc tử. Tương lai của các thế hệ là ra ngoại quốc làm thuê. (Hình: Lao Ðộng)

Hôm 30 tháng 6, 2016, tại cuộc họp báo công bố về nguyên nhân và thủ phạm gây ra thảm họa cá chết, ông Trần Hồng Hà, bộ trưởng Tài Nguyên-Môi Trường Việt Nam, từng bảo rằng, chính quyền Việt Nam “chưa tiên liệu được các độc chất do Formosa thải ra.” Tuy nhiên Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn vừa chứng minh ông ta nói dối.

Biết từ lâu và biết rất rõ nhưng vì tiền nên gạt hết

Từ năm 2009, Cục Thẩm Ðịnh-Ðánh Giá tác động môi trường thuộc Tổng Cục Môi Trường nằm trong Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam từng xuất bản tài liệu “Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án luyện gang thép.”

Tài liệu này phân tích rất chi tiết về công nghệ luyện gang thép, các tác động môi trường, các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường, các chương trình phải thực hiện để quản lý và giám sát môi trường, tham vấn ý kiến cộng đồng và hướng dẫn rất cặn kẽ về kỹ thuật lập “báo cáo đánh giá tác động môi trường” cho những dự án xây dựng các nhà máy luyện gang thép.

Theo tài liệu vừa kể thì chắc chắn cơ quan quản lý môi trường của chính quyền Việt Nam đủ khả năng để tính được rằng, chỉ trong giai đoạn 1 (sản xuất với công suất 15 triệu tấn/năm), Nhà máy thép của Formosa tại Hà Tĩnh sẽ thải ra 36 triệu tấn khí thải/năm, riêng trong nước thải sẽ có 28,000 tấn các chất ô nhiễm/năm và khoảng 9 triệu tấn chất thải rắn/năm. Toàn bộ các chất thải vào không khí và vào nước như vừa kể cần được kiểm soát-xử lý chặt chẽ.

Dựa vào “Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án luyện gang thép,” Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn tính ra rằng, trong năm ngày nhà máy thép của Formosa tại Hà Tĩnh “bị mất điện” nên hệ thống xử lý nước thải không thể hoạt động, tổng lượng phenol và xyanua đã thải ra biển 1.82 tấn phenol và cyanide. Lượng độc chất vừa kể đã phá hủy khoảng 50% trong số 400 hecta rạn san hô, xóa sổ nhiều loại hải sản, bãi cá, tôm, cua, ốc,… ở vùng biển phía Bắc miền Trung (dài khoảng 250 cây số, dọc bốn tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế).

Nếu Formosa tiếp tục hoạt động, tiếp tục xả nước thải theo đúng giấy phép đã được cấp (45,000 mét khối/ngày) và hoạt động xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn mà chính quyền Việt Nam đã cho phép thì mỗi năm, vẫn có tới 17.37 tấn phenol và cyanide được xả ra biển. Tổng lượng độc chất được xả vào biển mỗi năm lớn gấp 9.5 lần so với lượng chất thải đã gây ra thảm họa cá chết hồi đầu tháng 4.

Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn thắc mắc, liệu hệ sinh thái biển miền Trung – vốn đã bị hủy diệt gần như toàn bộ “chỉ” vì 1.82 tấn phenol và cyanide – có tiếp tục chịu đựng nổi trong 70 năm tới khi đều đặn mỗi năm phải tiếp nhận lượng phenol và cyanide lên tới 17.37 tấn?

Ðó là chưa kể Formosa dự trù sẽ nâng công suất nhà máy thép ở Hà Tĩnh lên 1.5 lần nên tất nhiên lượng phenol và cyanide xả vào biển sẽ tăng tương ứng?

Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn nêu thêm một thắc mắc khác rằng sắp tới, Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam có áp dụng “Hướng dẫn về môi trường, sức khỏe và an toàn” do Tổ Chức Tài Chính Quốc Tế (IFC) đề nghị đối với nước thải của các nhà máy sản xuất thép như Formosa với 25 thông số phải đạt hay vẫn chỉ áp dụng “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp sản xuất gang thép” chỉ có 12 thông số, trong đó bỏ qua yêu cầu xử lý rất nhiều chất thải rắn nguy hiểm, khi xét cấp giấy phép xả nước thải cho Formosa?

Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn cảnh báo, còn một nguồn ô nhiễm cực lớn mà công chúng chưa chú ý tới vì Formosa chỉ mới chạy thử một lò luyện thép, đó là khí thải. Nếu nhà máy thép của Formosa ở Hà Tĩnh vận hành đúng như thiết kế thì riêng lượng phát thải khí nhà kính của Formosa đã tương đương 50.5% tổng lượng phát thải khí nhà kính của tất cả các nhà máy trên toàn Việt Nam. Ðó là chưa kể tới CO2, bụi,… khoảng 1 triệu tấn/năm – những tác nhân gây ra các bệnh về đường hô hấp, trong đó có ung thư phổi. Chưa kể tới SO2 (33,000 tấn/năm) và NOx (34,500 tấn/năm) – những loại khí gây ra mưa acid làm suy giảm chất lượng đất, chất lượng nước, giảm năng suất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn nêu thêm một chuỗi thắc mắc khác, tại sao ITC đề nghị 18 thông số đối với khí thải của các nhà máy sản xuất thép mà cơ quan quản lý môi trường của Việt Nam chỉ ấn định 11 thông số?

Tại sao lại nâng cao (cho phép xả nhiều hơn) các chỉ tiêu về dioxin/furan, nồng độ bụi so với tiêu chuẩn mà ITC đề nghị? Tại sao để đến đầu năm 2017 mới kiểm soát dioxin/furan và đầu năm 2018 mới kiểm soát khí thải của các nhà máy sản xuất thép?

Bồi thường 500 triệu Mỹ kim nhưng Formosa vẫn còn lời lớn

Formosa thường nhấn mạnh rằng đã chi 45 triệu Mỹ kim để xử lý chất thải. Tuy nhiên theo tính toán của các chuyên gia quốc tế, muốn hạn chế ô nhiễm của các dự án sản xuất thép thì phải chi khoảng 10% tổng vốn đầu tư vào việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải. Nói cách khác, lẽ ra Formosa phải chi khoảng 1 tỉ Mỹ kim cho việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải khi bỏ vào nhà máy thép ở Hà Tĩnh 10 tỷ Mỹ kim nhưng lại chỉ vứt ra có 45 triệu Mỹ kim.

Bởi tiết kiệm được 955 triệu Mỹ kim cho hệ thống xử lý chất thải khi đầu tư vào Việt Nam nên xem ra Formosa vẫn còn lời 455 triệu Mỹ kim khi “cam kết” chi 500 triệu Mỹ kim “bồi thường” thảm họa cá chết.

Tuy hoãn khai trương lò số 1 vào ngày 25 tháng 6 song Formosa đã khẳng định sẽ sớm vận hành nhà máy thép ở Hà Tĩnh.

“Thảm họa cá chết” đã đẩy 260,000 dân ở bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế đến chỗ khốn cùng vì mất sinh kế. Họ vốn là ngư dân, diêm dân hoặc những người kiếm sống bằng việc cung cấp đủ loại dịch vụ cho ngư nghiệp như mua bán hải sản, sửa tàu, vá lưới hoặc dịch vụ du lịch.

Cuối tháng vừa qua, sau khi xác định nước do nhà máy thép của tập đoàn Formosa thải ra là nguyên nhân chính dẫn tới thảm họa cá chết, chính quyền Việt Nam cho biết đã đòi Formosa bồi thường 500 triệu Mỹ kim và hứa sẽ hỗ trợ các nạn nhân… “chuyển đổi nghề nghiệp.”

Một trong những điểm chính của kế hoạch hỗ trợ các nạn nhân “chuyển đổi nghề nghiệp” mà ông Doãn Mậu Diệp, thứ trưởng Bộ Lao Ðộng-Thương Binh-Xã Hội vừa công bố là “ưu tiên” tuyển chọn các nạn nhân đưa đi làm thuê ở ngoại quốc. Theo lời viên thứ trưởng này thì trước mắt, chính quyền Việt Nam sẽ cố gắng đưa 3,500 nạn nhân đi làm thuê ở Nam Hàn. (G.Ð)

Cá chết miền Trung do Formosa “tráo đổi” công nghệ

(Tran Ba Thoai’s Blog) – Theo ông Trần Tuấn Anh, Bộ trưởng Bộ Công thương,khi kiểm tra liên ngành, phát hiện Formosa làm sai thiết kế cơ sở: Thay vì công nghệ luyện cốc dập khô thì chủ đầu tư đã chuyển sang dùng công nghệ dập ướt. Công nghệ khô ưu điểm ở chỗ thu hồi nhiệt và ít ô nhiễm môi trường, trong khi công nghệ ướt nhược điểm là nguồn nước thải ra lớn và gây mất nhiệt.

Ông Hồ Nghĩa Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Thép, cũng khẳng định Formosa dù biết công nghệ ướt là ô nhiễm môi trường hơn, nhưng vẫn chủ động tiến hành chủ yếu là để giảm kinh phí xử lý.

Như vậy rõ ràng Formosa đã vi phạm pháp luật, xin một đàng làm một nẻo. Hậu quả xảy ra Formosa biết trước chứ không phải là khách quan do bị mất điện như họ “lu loa”.

TS Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, cho rằng “Nghị định 12/2009 trao quyền cho chủ đầu tư quyết định công nghệ nhưng một khi thay đổi thì doanh nghiệp phải báo cáo và giải trình việc thay đổi đó có ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả dự án, tác động đến môi trường… và những thay đổi phải theo hướng tác động tích cực chứ không thể ngược lại” và “Đặc biệt, cần xem xét tại sao thiết kế là vậy nhưng khi nhập máy móc thay đổi mà vẫn qua được cửa hải quan. Vậy thì cần làm rõ xem tại thời điểm đó quy định về khai báo nhập khẩu thế nào… cần kiểm tra đối chiếu xem thực tế có đúng với mẫu mã, chủng loại phù hợp với thiết kế công trình mà anh được cấp phép”.

Nhiều chuyên gia đề nghị phải làm rõ trách nhiệm của các cơ quan giám sát thực hiện đầu tư khi để cho Formosa tự ý thay đổi công nghệ luyện cốc từ dập khô thành dập ướt này.

Tham khảo: thanhnien.vn/thoi-su/formosa-trao-cong-nghe-721078.html; bizlive.vn/thoi-su/formosa-da-trao-cong-nghe-1759992.html; tin247.com/formosa_da_trao_cong_nghe-1-24122337.html; vietbao.org/2016/07/formosa-trao-cong-nghe/

Chuyện thật như đùa: Bộ KH&CN ‘không biết’ dự án Formosa?

(Petro Times) – Trong buổi họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức vào ngày 5/7 có một thông tin được đưa ra: Toàn bộ quá trình thiết kế xây dựng nhà máy Formosa ở Vũng Áng (Hà Tĩnh), Bộ Khoa học và Công nghệ không thẩm định…

Tại cuộc họp báo, vấn đề được quan tâm nhất là việc xảy ra sự cố môi trường làm hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh ven biển miền Trung, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Công Tạc nhấn mạnh: Với vai trò, chức năng quản lý của mình, Bộ chủ trì phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các Bộ, ngành thành lập Hội đồng chuyên gia khoa học công nghệ quốc gia, huy động hơn 100 nhà khoa học chuyên ngành hỗ trợ Bộ Tài nguyên và Môi trường có chứng cứ, bổ sung dữ liệu đánh giá, tăng cường độ tin cậy, khách quan trong việc kết luận nguyên nhân hải sản chết hàng loạt tại miền Trung.

Liên quan đến việc sử dụng công nghệ khi đầu tư của Formosa, ông Đỗ Hoài Nam – Vụ trưởng Vụ Đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết: Tại thời điểm Formosa đầu tư, cơ quan chịu trách nhiệm xem xét, phê duyệt đầu tư là UBND tỉnh Hà Tĩnh.

Toàn bộ quá trình thiết kế xây dựng nhà máy Formosa ở Vũng Áng (Hà Tĩnh), Bộ Khoa học và Công nghệ không thẩm định mà do Bộ Công Thương thẩm định.


Đường ống xả thải của Formosa ra biển Vũng Áng

Ông Đỗ Hoài Nam cho biết: “Theo Luật Đầu tư năm 2005, việc xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư là do UBND tỉnh. Thiết kế sản xuất của Formosa là do Bộ Công Thương phê duyệt. Hiện nay, các công nghệ vào Việt Nam hầu như chưa được kiểm soát vì chúng tôi chỉ biết về mặt hồ sơ. Khi xảy ra vấn đề, người ta mới hỏi đến Bộ Khoa học và Công nghệ. Đó là một trong những vấn đề mà tôi cho là kẽ hở trong pháp luật hiện nay của chúng ta”.

Trả lời câu hỏi của báo chí về phương án khắc phục sự cố môi trường sau sự cố Formosa xả thải sẽ phải mất thời gian bao nhiêu lâu, kinh phí thế nào, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Công Tạc nhận định rằng, đây là vấn đề rất rộng lớn.

Theo Phó Giáo sư – Tiến sỹ Vũ Đức Lợi – Phó Viện trưởng Viện Hóa học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) – Phó Chủ tịch Hội đồng điều tra nguyên nhân cá chết ở miền Trung, việc xây dựng phương án phục hồi và khắc phục sự cố môi trường sau khi xác định Formosa xả thải gây ô nhiễm, Chính phủ đã giao cho Bộ Tài nguyên và Môi trường thành lập Hội đồng khắc phục sự cố này do Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân là Chủ tịch, ông Nguyễn Văn Tài – Tổng Cục trưởng Tổng Cục môi trường là Phó Chủ tịch. Hội đồng còn có sự tham gia của đại diện của 4 tỉnh miền Trung và đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ.

Phó Giáo sư – Tiến sỹ Vũ Đức Lợi cho biết, các nhà khoa học đang khẩn trương thực hiện các biện pháp đánh giá môi trường, hệ sinh thái biển miền Trung.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s