Vi phạm xả thải của Formosa: Con voi “lọt” lỗ kim

Posted: July 10, 2016 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Hoài (TPO) – Các chuyên gia cho rằng, sự cố môi trường vừa qua cho thấy nhiều lỗ hổng trong vấn đề giám sát xả thải của các cơ quan chức năng như Sở TN&MT Hà Tĩnh, Bộ TN&MT.

� Xem thêm: Tin khó tin: “Con voi” Formosa chui lọt lỗ kim và có chuyện “cơm rượu vui vẻ” khi ký hợp đồng


Một góc Formosa. Ảnh: Minh Thùy.

Quan trắc hằng tháng vẫn không phát hiện bất thường

Theo TS Nguyễn Khắc Kinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường, Bộ TN&MT, hiện nay, công tác giám sát hoạt động xả thải dựa vào 2 công cụ chủ yếu là hệ thống quan trắc tự động, định kỳ và công tác thanh tra, kiểm tra.

Theo quy định, các nhà máy có lượng thải lớn như Formosa phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động và hệ thống này phải truyền liên tục số liệu trực tiếp cho Sở TN&MT địa phương kiểm soát.  Thế nhưng khi sự cố xảy ra thì phát hiện, Formosa đã thiết lập hệ thống quan trắc tự động nhưng Sở TN&MT Hà Tĩnh lại chưa kết nối với hệ thống này để giám sát xả thải.

Trong khi đó, đại diện Tổng cục Môi trường cũng xác nhận, ngoài trạm quan trắc tự động của Formosa, khi xảy ra sự cố, không có trạm quan trắc nào của Bộ TN&MT ở Khu Kinh tế Vũng Áng. Vì vậy, sự cố xảy ra, chúng ta chỉ dựa vào số liệu quan trắc của chính Công ty Formosa mà không có thông tin, dữ liệu đối chứng nên rất bị động.

Đặc biệt, trong sự cố môi trường vừa qua có một điều “khó hiểu” trong vấn đề giám sát. Giấy phép xả thải của Bộ TN&MT cấp cho Formosa (tháng 12/2015) thiết lập 3 hàng rào quan trắc nước thải gồm quan trắc tự động với 6 thông số ô nhiễm, quan trắc định kỳ một tháng một lần với 12 thông số và 3 tháng một lần với 28 thông số.

Trong đó, việc quan trắc định kỳ một tháng một lần có chỉ tiêu phenol, xyanua (hai độc tố gây sự cố cá chết), quan trắc 3 tháng một lần có chỉ tiêu sắt (kết hợp với 2 độc tố trên tạo ra sự cố môi trường miền Trung). Thế nhưng, Sở TN&MT Hà Tĩnh nói rằng, việc lấy mẫu, phân tích định kỳ được thực hiện nhưng không phát hiện bất thường.

Có nghĩa là việc phân tích chỉ tiêu phenol, xyanua hàng tháng được tiến hành nhưng không phát hiện bất thường? Trong khi kết quả phân tích mẫu cá sau khi sự cố xảy ra cho thấy, hàm lượng phenol rất cao trong một số mẫu cá. Một số mẫu nước thu được sau sự cố có hàm lượng sắt cao và chứa cả phenol. Vậy tại sao lại có sự “khó hiểu” này, cả ba hàng rào quan trắc đều được thực hiện vậy mà không phát hiện ra được sự bất thường? Cơ quan chức năng cần làm rõ điều này.

Nhiều lỗ hổng

Theo một chuyên gia xử lý nước thải, việc để cơ quan cấp tỉnh giám sát một dự án lớn như Formosa là một sơ hở. Ngay cả trong trường hợp Sở TN&MT Hà Tĩnh có kết nối hệ thống quan trắc tự động của Formosa thì tác động cảnh báo của hệ thống này cũng thấp vì hệ thống này chỉ phản ánh được các chỉ tiêu đơn giản, không phát hiện được những mối nguy hại trong nước thải (theo Giấy phép xả thải do Bộ TN&MT cấp, Formosa chỉ phải quan trắc tự động 6 thông số gồm nhiệt độ, lưu lượng thải, pH, COD, SS và tổng  Nitơ). Trong khi đó,nước thải từ tổ hợp nhà máy luyện gang thép, đặc biệt là nước thải luyện cốc rất nguy hại với hàm lượng phenol, xyanua (hai độc tố gây ra hiện tượng cá chết) có thể vượt mức cho phép hàng nghìn lần.

Cũng theo chuyên gia này, việc để cho cơ quan cấp tỉnh giám sát hoạt động xả thải là không nên vì với các chỉ tiêu quan trắc quan trọng như phenol, xyanua, Fe, Zn thì thiết bị phòng thí nghiệm tỉnh khó mà phân tích được hoặc nếu phân tích được cũng cho sai số rất lớn. Chuyên gia xử lý nước thải Đào Nhật Đình cho biết, từ kinh nghiệm làm việc thực tế của mình, ông thấy sai số trong các phân tích của các địa phương có thể đến hàng chục lần so với các viện nghiên cứu.

Việc giám sát Formosa cần có đầy đủ thiết bị hiện đại kinh nghiệm. Việc báo cáo phải được thực hiện hàng ngày, tuần, tháng cho cơ quan chức năng cũng như Formosa nắm tình hình và kịp thời khắc phục khi phát hiện bất thường.

Theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT, sự cố môi trường miền Trung vừa qua cho thấy, việc giám sát xả thải của Việt Nam là khá yếu. Chúng ta thiếu sự giám sát của một bên thứ 3 như người dân và các tổ chức dân sự.

Tiếp tục xả thải ngầm?

Khi xảy ra sự cố cá chết, người dân phát hiện một ống xả khổng lồ dưới biển nghi của Công ty Formosa. Phía Formosa thừa nhận, đây là ống xả thải của công ty và đã được Bộ TN&MT chấp thuận.

Thứ trưởng Bộ TN&MT Võ Tuấn Nhân sau đó nói rằng, ống xả thải này là hợp pháp. Tuy nhiên, trong buổi làm việc với Formosa ngày 28/4, Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà cho biết, đối với pháp luật Việt Nam thì hệ thống ống thải xả thải mà lắp đặt ngầm là không cho phép  vì điều 101 Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực từ năm 2015 quy định: bất cứ đường ống nào – nhất là đường ống xả thải – đều phải tạo điều kiện cho quá trình giám sát, tiếp cận, kiểm tra một cách dễ dàng.

Tuy nhiên, trả lời một tờ báo điện tử ngày 4/7, Bộ trưởng Trần Hồng Hà lại nói rằng, việc dùng các ống ngầm để xả thải xa bờ được sử dụng khá phổ biến trên thế giới nhằm tạo điều kiện cho hoạt động giao thông và tránh làm xáo trộn môi trường nước vùng ven bờ. Vấn đề không phải là đường ống ngầm mà là nước thải trước khi thải ra môi trường trong ống ngầm này đã được xử lý đạt tiêu chuẩn hay chưa?


Đinh Tấn Lực ‘s photo

[:-/] Formosa: Khi con voi chui lọt lỗ kim! (Việt Báo 05/7/2016) – Những hậu quả về môi trường do Formosa mang lại đang khiến các nhà lập pháp phải xem xét lại những quy định vè việc cấp phép cho các dự án đầu tư nước ngoài.

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra sáng 5/7, nhiều thông tin về quy trình, quy định thẩm định, cấp phép và những “lỗ hổng” trong Luật đầu tư đã được làm sáng tỏ. (…)


Võ Kim Cự Dâng Hoa Chào đón Formosa… (ảnh gốc từ FB KimLiên Thị Nguyễn)

Bộ Khoa học và Công nghệ khi trả lời rằng đây là một công nghệ phổ biến thì có khẳng định luôn quan điểm là nên hay không nên sử dụng công nghệ này vào vùng biển nhạy cảm đó hay không? Việc thay đổi Luật đầu tư hợp nhất này có phải là điểm yếu, là sự thụt lùi trong việc kiểm soát các công nghệ gây ô nhiễm môi trường hay không?

Ông Đỗ Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ: – Theo quy định, ở giai đoạn này, UBND tỉnh Hà Tĩnh là cơ quan cấp phép Giấy chứng nhận đầu tư, việc xem xét này được gửi cho các Bộ ngành, trong đó có Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ là báo cáo đầu tư, tức là dự án nghiên cứu tiền khả thi. Ở giai đoạn này, tất cả đều rất sơ bộ và chưa có những nội dung cụ thể, ngay cả về công nghệ cũng như vậy.

Về việc nhập hai luật, Bộ Khoa học và Công nghệ đã từng có ý kiến rằng việc đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ và rút ngắn thời gian xem xét dự án đồng nghĩa với việc không có đủ thông tin để xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư. Trên thực tế, với thông tin được cung cấp trong báo cáo đầu tư đối với dự án Formosa thì Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ có thể có ý kiến được như vậy.

Theo Luật đầu tư mới 2015, các dự án đầu tư tăng cường hậu kiểm, giảm bớt thủ tục tiền kiểm. Có nghĩa là các dự án phải thẩm định về mặt công nghệ chỉ còn là những dự án đầu tư công nghệ sản xuất thuộc danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao, còn tất cả là người ta cấp đăng ký đầu tư hoặc thông báo đầu tư.

Như vậy, nhà đầu tư chỉ việc gửi hồ sơ và sau một thời hạn nhất định đương nhiên được phép đầu tư. Trong quá trình đóng góp sửa đổi Luật Đầu tư 2015, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề nghị cần tăng cường công tác thẩm định công nghệ nhưng cho đến khi Luật được thông qua, chỉ những dự án sản xuất có sử dụng công nghệ thuộc diện hạn chế chuyển giao thì mới phải thẩm định ở giai đoạn cấp Giấy chứng nhận đầu tư.

Đó là sự bất cập trong việc xem xét cấp Giấy chứng nhận đầu tư, vì khi người ta đã lựa chọn công nghệ, về nguyên tắc bao giờ người ta cũng đưa ra những công nghệ khác nhau để lựa chọn công nghệ tối ưu, từ phương án tối ưu đó mới chọn thiết bị để lắp đặt xây dựng nhà máy. Nhưng nếu chỉ hậu kiểm, khi công nghệ đó không phù hợp, nhà máy đã xây dựng xong, đi vào vận hành mà có vấn đề thì việc sửa chữa, thay thế rất phức tạp.

Tuy nhiên, Luật đã được Quốc hội thông qua, chúng tôi phải chấp hành. Giống như trường hợp Formosa, nếu trước đây thực hiện theo Luật đầu tư nước ngoài vào Việt Nam thì hồ sơ rất đầy đủ, thậm chí cả danh mục các máy móc nhập khẩu vào đều phải thông qua vụ xuất nhập khẩu của Bộ Thương Mại (hiện là Bộ Công Thương). Những thủ tục như vậy hiện nay đều được bỏ qua, chúng tôi đã kiến nghị từ trước khi ban hành luật. Hiện nay chúng tôi chỉ được quyền xem xét theo đúng các quy định của Luật pháp.

Chúng tôi đã có ý kiến nhiều lần, rằng hiện nay các công nghệ vào Việt Nam hầu như không được kiểm soát nên về hồ sơ, chúng tôi chỉ biết như vậy, còn khi xảy ra vấn đề gì rồi, lúc đó người ta mới hỏi đến bộ Khoa học và Công nghệ. Đó là lỗ hổng trong hệ thống văn bản pháp lý hiện nay. Với công nghệ, khi anh đã xây dựng nhà máy rồi mà nó không phù hợp thì anh không thể bê nhà máy đi chỗ khác được.

Tin khó tin: “Con voi” Formosa chui lọt lỗ kim
và có chuyện “cơm rượu vui vẻ” khi ký hợp đồng

Hoàng Văn Minh (LĐ) – Thay vì tay cầm phong bì tay ký quyết định nhận người, một ông chủ tịch huyện ở Thanh Hóa thề mình chỉ “chè nước, cơm rượu vui vẻ” và hậu quả là gần 300 giáo viên bỗng dưng bị đẩy ra đường. Những ông khác, không biết có lỡ “chè nước cơm rượu vui vẻ” với ai không mà để sinh những chuyện cười ra nước mắt như lời khuyên “bình tĩnh” với khách du lịch Trung Quốc đang “múa gậy vườn hoang” hay “con voi” Formosa Hà Tĩnh chui lọt lỗ kim trong vụ xả thải đầu độc biển miền Trung. Mời quý vị đến với Tin khó tin hôm nay, đến với “chè nước, cơm rượu vui vẻ” ngày cuối tuần!

1.“Con voi” Formosa đã chui lọt lỗ kim như thế nào?

Chúng ta đã mất những gì khi cho phép Formosa đầu tư vào Hà Tĩnh? Biển chết, ngư dân từ Huế đến Hà Tĩnh đang ngửa mặt kêu trời vì không biết làm gì để sống, du lịch “đóng băng”… Là tâm lý bị tổn thương, đời sống kinh tế và xã hội bị đảo lộn… Và đó là những mất mát không thể nào tính được bằng tiền. Nhưng chúng ta có thể cân đo đong đếm được nếu suy ra từ việc Formosa Hà Tĩnh đã và đang được ưu đãi những gì?

Họ được thuê lại một diện tích rộng lớn, lên tới 3.300ha (gồm hơn 2.000ha mặt đất và hơn 1.293ha mặt nước) cùng sự “phá lệ” cho thuê đất tới 70 năm (dù quy định Việt Nam chỉ cho phép cho thuê tối đa 50 năm). Tổng tiền thuê đất và mặt nước trong 70 năm Formosa chỉ phải bỏ ra 4,455 triệu USD (tương đương hơn 96,22 tỷ đồng), và nhà đầu tư này đã trả ngay 1 lần.

Ngoài ra, Formosa còn nhận hàng loạt ưu đãi về thuế, như: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu đi vào sản xuất; giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo; và chỉ phải đóng thuế thu nhập 10% trong 50 năm còn lại (trong khi các công ty khác phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức 22%); nếu lỗ, Formosa được chuyển lỗ sang các năm tiếp theo; giảm 50% thuế thu nhập cá nhân; miễn thuế nhập khẩu máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định…

Ưu đã tiếp là trong vụ xả thải vừa qua, không biết vô tình hay cố ý, chúng ta đã để “con voi” Formosa chui lọt cái lỗ kim một cách ngoạn mục khi Formosa đã thiết lập hệ thống quan trắc tự động nhưng Sở TN&MT Hà Tĩnh lại “chưa kết nối được” để giám sát cũng như không có trạm quan trắc nào của Bộ TNMT ở Vũng Áng để đối chứng nên chúng ta chỉ dựa vào số liệu quan trắc của chính Công ty Formosa.

Hay khó hiểu hơn là việc quan trắc định kỳ một tháng một lần có chỉ tiêu phenol, xyanua (hai độc tố gây sự cố cá chết), quan trắc 3 tháng một lần có chỉ tiêu sắt (kết hợp với 2 độc tố trên tạo ra sự cố môi trường miền Trung). Thế nhưng, Sở TN&MT Hà Tĩnh nói rằng, việc lấy mẫu, phân tích định kỳ được thực hiện nhưng… không phát hiện bất thường (!?).

Xem tại đây tại đây

2. Những màn kịch đấu giá tài sản công


Quản lý đấu giá thanh lý tài sản nhà nước vẫn là chủ đề nóng hiện nay. Ảnh: Zing

Lại “bất ngờ một số người chạy tới giật hồ sơ dự thầu rồi bỏ chạy” và lần này chuyện xảy ra ở ngay cổng Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Lắk, nghe cứ như một bộ phim giả tưởng.

Nhưng vậy vẫn chưa vui bằng chuyện mới đây, Công an huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) thành lập Hội đồng đấu giá thanh lý 135 xe máy do Công an huyện thu giữ với giá khởi điểm 115,6 triệu đồng.

Hội đồng đấu giá của Công an huyện Can Lộc đã ủy quyền cho chi nhánh Công ty CP Đấu giá Phú Quý tại Hà Tĩnh thực hiện đấu giá. Tuy nhiên, nhiều người có nhu cầu mua xe tìm tới địa chỉ theo thông báo của Công ty Phú Quý lại không thấy văn phòng ở đâu. Và trong thời gian đăng ký tham gia đấu giá, rất nhiều cá nhân đã tìm cách liên lạc trực tiếp với lãnh đạo Công ty Phú Quý, nhưng câu trả lời cuối cùng chỉ nhận được là “lô xe đã bán!”.

Hay chuyện Công ty CP Đấu giá Thành An (Công ty Thái An) được ủy quyền thực hiện thương vụ bán đấu giá quyền sử dụng đất của nhà nước tại lô đất số 3 Đặng Thái Thân (Hoàn Kiếm, Hà Nội) – trụ sở Trung tâm Khí tượng thủy văn Quốc gia.

Tuy nhiên, Cty Thái An chỉ bán hồ sơ trong… 2 tiếng đồng hồ. Thậm chí, nhiều khách hàng tới trụ sở Công ty Thái An đúng khung giờ trên cũng không mua được hồ sơ, vì “hồ sơ đã bán hết”.

Thật ra tất cả mọi động thái diễn ra chỉ là tình tiết của những màn kịch, và nhân vật chính tất nhiên không chỉ mỗi Công ty CP Đấu giá Phú Quý hay Cty Thái An mà là của nhiều “các đồng chí chưa bị lộ đang núp trong đống rơm”.

Mới đây thì Chính phủ đã đồng ý để Bộ Tài chính xây dựng Dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công nhằm siết chặt quản lý, tránh thất thoát những gì vốn thuộc về Nhà nước.

Muộn nhưng còn hơn không làm gì cả, thậm chí đồng lõa để diễn kịch cho dân xem!

Xem tại đây tại đây

3. Ông Tổng khuyên nên “trầm tĩnh” với khách Trung Quốc


Một nhóm khách Trung Quốc trả tiền sau khi vừa bẻ, vừa ăn rồi ném vỏ vào giỏ
chị bán chuối ở Đà Nẵng một cách vô văn hóa mà không hỏi giá cả gì. Ảnh: VietnamNet

Trong lúc người dân đang sục sôi với chuyện khách du lịch Trung Quốc “múa gậy vườn hoang”, coi Việt Nam còn tệ hơn nhà mình với những hành động đốt tiền Việt, xài tiền tệ; đi chơi nhưng mang theo cả hướng dẫn viên rồi múa mép xuyên tạc kiểu cố đô Huế kiến trúc giống Trung Quốc là do ngày trước thuộc Trung Quốc hay biển Đà Nẵng là của Trung Quốc… thì ông Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Nguyễn Văn Tuấn lại khuyên dân “nên có một cái nhìn trầm tĩnh hơn về vấn đề khách du lịch Trung Quốc”.

Ông Tuấn bảo khách du lịch Trung Quốc là thị trường lớn mà bất kể quốc gia nào quan tâm tới du lịch đều phải quan tâm tới thị trường này kể cả các quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản… Và năm qua, Thái Lan đã đón tới 8 triệu lượt khách Trung Quốc. Với Việt Nam, trước đây chúng ta đón 2 triệu khách du lịch thì riêng 6 tháng đầu năm nay tỷ lệ đã tăng trưởng 47% với thị trường này và đạt 1,2 triệu lượt người.

Thưa ông Tổng, chúng tôi biết rất rõ năm qua Thái Lan đón 8 triệu lượt khách Trung Quốc. Chúng tôi cũng biết Hàn Quốc, Nhật Bản cũng đang rất quan tâm và đã, đang đón rất nhiều khách Trung Quốc đến du lịch nước họ. Nhưng chúng tôi cũng biết ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan… chính quyền không ai để cho khách Trung Quốc “múa gậy vườn hoang” như ở nước mình!

Đó là những lỗ hổng xuất phát từ sự yếu kém của quản lý, của việc “ngậm miệng ăn tiền”. Và với lý do này thì người dân chúng tôi không thể nào trầm tĩnh được, thưa ông!

Xem tại đây

4. Có chuyện “cơm rượu, chè thuốc vui vẻ” khi ký các hợp đồng


Gần 300 giáo viên ở Thanh Hóa “cơm rượu, chè thuốc vui vẻ”
với chủ tịch huyện bỗng dưng mất việc. Ảnh: Lao Động 

Kể tiếp về vụ 376 giáo viên ở huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) bỗng dững bị đẩy ra đường đang xôn xao dư luận. Hôm qua, Báo Lao Động phát hiện thêm những chi tiết thú vị đến chảy nước mắt.

Ví như phóng viên Lao Động hỏi “chủ trương tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy công chức là đúng nhưng cùng một lúc đẩy 376 giáo viên, nhân viên giáo dục ra đường khi họ không có lỗi liệu có máy móc, phủ định sạch trơn?” thì bà Vũ Thị Hương – Chủ tịch UBND huyện – trả lời: Biết là sẽ gây xáo trộn xã hội nhưng vẫn phải làm vì… chỉ đạo từ cấp trên.

Và bà Hương khuyên “các thầy cô nên kiếm việc khác như công nhân giày da, may mặc, lương còn cao hơn làm giáo viên hợp đồng, tương lai không có”!

Hay chuyện tất cả số giáo viên này đều do 2 vị chủ tịch UBND huyện tiền nhiệm là Vũ Ngọc Ninh (Chủ tịch UBND giai đoạn 2004-2008, bố đẻ bà Vũ Thị Hương – Chủ tịch UBND đương nhiệm) và ông Lê Quang Tuấn (Chủ tịch UBND giai đoạn 2008-2014, hiện là Bí thư Huyện uỷ) ký hợp đồng không theo một nguyên tắc nào cả.

Vui nhất là trong số 376 giáo viên có 4 người là cháu ông Tuấn được ký hợp đồng với lý do rất đáng thương rằng: “Mình là người đứng đầu huyện mà không lo được cho con cháu cũng thấy xấu hổ với họ hàng”. Số còn lại, ông Tuấn chối bảo “không có chuyện tiền nong, còn chuyện cơm rượu, chè thuốc vui vẻ là có”.

Ôi thần linh ơi, chuyện nước, chuyện quốc gia đại sự mà ông chủ tịch huyện lại cư xử theo lối “cơm rượu, chè nước vui vẻ” nghe cứ như việc thôn việc xóm!

Cuộc sống của gần 400 con người kèm theo gia đình còn cái, chẳng lẽ chỉ vì “cơm rượu, chè thuốc vui vẻ” mà giờ phải đi làm công nhân kiếm lương cao hơn mà sống như lời khuyên của bà chủ tịch huyện đương nhiệm?

Xem tại đây

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s